Nieuwe VCA-richtlijnen 2026: wat verandert er?

De Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV) heeft het VCA-schema vernieuwd van versie 2017/6.0 naar VCA 2026/6.1. Sinds 1 juli 2026 geldt deze versie voor alle nieuwe en lopende bedrijfscertificeringen. Het gaat niet om een volledig nieuw stelsel, maar om een actualisatie die het schema duidelijker, praktischer en beter verbonden met andere SSVV-standaarden maakt.

Belangrijk om te weten: VCA 2026/6.1 gaat over bedrijfscertificering. Een bestaand persoonlijk B-VCA-, VOL-VCA- of VIL-VCU-diploma verandert hierdoor niet.

Wat is er gewijzigd?

SSVV noemt drie belangrijke hoofdlijnen. De formuleringen in het schema zijn aangescherpt, het schema sluit beter aan op de actuele praktijk binnen verschillende branches en de samenhang met andere SSVV-productstandaarden is versterkt.

1. Duidelijkere eisen

De formuleringen zijn aangescherpt om interpretatieverschillen te verkleinen. Voor organisaties betekent dit dat beleid, werkwijzen en bewijsstukken nauwkeurig moeten aansluiten op de actuele checklist VCA 2026/6.1.

2. Meer aansluiting op de praktijk

Het vernieuwde schema sluit beter aan op de huidige praktijk van veilig en gezond werken. De nadruk ligt niet alleen op de aanwezigheid van documenten, maar vooral op de aantoonbare beheersing van veiligheids-, gezondheids- en milieurisico’s.

3. Leiderschapsvaardigheden structureel verankerd

Leiderschapsvaardigheden zijn nu integraal in het VCA-schema opgenomen. Functieomschrijvingen van leidinggevenden moeten duidelijkheid geven over hun taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden en vaardigheden op VGM-gebied. Deze onderdelen moeten ook terugkomen in de beoordeling van leidinggevenden.

In de praktijk betekent dit dat een organisatie moet kunnen laten zien hoe leidinggevenden risico’s bespreken, medewerkers instrueren, veilig gedrag stimuleren en ingrijpen wanneer werkzaamheden niet veilig worden uitgevoerd.

4. Betere samenhang met VCA-MAX

VCA 2026/6.1 sluit beter aan op VCA-MAX en de bredere aandacht voor veiligheidscultuur en zichtbaar veilig gedrag. Daarmee ontstaat meer samenhang tussen het formele VGM-beheersysteem en het dagelijkse handelen op de werkvloer.

Vanaf wanneer gelden de nieuwe richtlijnen?

VCA 2026/6.1 is op 1 juli 2026 in werking getreden. Vanaf deze datum worden zowel nieuwe certificeringsaudits als tussentijdse en lopende audits volgens het nieuwe schema uitgevoerd.

Organisaties hoeven dus niet te wachten tot hun huidige certificaat verloopt. Ook bij een eerstvolgende tussentijdse audit kan de certificatie-instelling controleren volgens VCA 2026/6.1.

Wat betekent dit voor VCA-gecertificeerde bedrijven?

Bedrijven doen er goed aan om de nieuwe checklist te vergelijken met hun huidige VGM-beheersysteem. Controleer daarbij niet alleen de procedures, maar ook de functieomschrijvingen, beoordelingscriteria en praktijkvoorbeelden van veilig leiderschap.

Een bruikbare voorbereiding bestaat uit de volgende stappen:

1. Download de actuele checklist VCA 2026/6.1.

2. Voer een gerichte nulmeting of gap-analyse uit.

3. Controleer of VGM-taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden en vaardigheden van leidinggevenden duidelijk zijn vastgelegd.

4. Laat beoordelingen aansluiten op de vastgelegde functie-eisen.

5. Verzamel praktijkvoorbeelden van werkplekinspecties, veiligheidsoverleg, opvolging van meldingen en sturing op veilig gedrag.

6. Bespreek onduidelijkheden vóór de audit met de certificatie-instelling.

Bedrijfsschema en VCA-examens zijn twee aparte sporen

De naam VCA wordt gebruikt voor zowel bedrijfscertificering als persoonsdiploma’s. Daardoor kan nieuws over wijzigingen verwarrend zijn.

VCA 2026/6.1 is het certificatieschema voor bedrijven en hun VGM-beheersysteem. De examens voor B-VCA, VOL-VCA en VIL-VCU worden geregeld via aparte eind- en toetstermen.

De Nederlandstalige VCA-examens zijn sinds 1 januari 2026 praktijkgerichter en brancheneutraal. Het B-VCA-examen blijft uit 40 vragen bestaan. De examens VOL-VCA en VIL-VCU zijn teruggebracht van 70 naar 60 vragen.

Een bestaand persoonlijk VCA-diploma blijft geldig tot de einddatum die in het Centraal Diploma Register staat vermeld.

Conclusie

VCA 2026/6.1 vraagt vooral om een scherpere aansluiting tussen wat een organisatie heeft vastgelegd en wat leidinggevenden en medewerkers dagelijks laten zien.

Begin daarom niet automatisch met het maken van meer documenten. Vergelijk eerst de actuele checklist met de bestaande werkwijze. Controleer vervolgens of verantwoordelijkheden duidelijk zijn en of veilig leiderschap in de praktijk aantoonbaar is.