Steeds meer 65-plussers ernstig gewond na een val

Vallen onder ouderen is een steeds groter veiligheidsprobleem
Een struikelpartij over een drempel, uitglijden in de badkamer of een misstap op de trap lijkt misschien een alledaags ongeval. Voor ouderen kunnen de gevolgen echter ingrijpend zijn.
Jaarlijks vallen naar schatting ongeveer één miljoen 65-plussers in Nederland. De meest recente complete ongevalscijfers laten zien dat in 2024 ongeveer 119.000 65-plussers op de Spoedeisende Hulp (SEH) werden behandeld na een val. Dat komt neer op ongeveer één oudere per vier minuten.
Het gaat bovendien lang niet altijd om licht letsel. In 2024 liepen naar schatting 90.700 65-plussers ernstig letsel op. Ongeveer 38.600 ouderen werden na hun bezoek aan de SEH opgenomen in het ziekenhuis.
Ook wanneer rekening wordt gehouden met veranderingen in de bevolkingsomvang is een stijging zichtbaar: tussen 2015 en 2024 nam het aantal SEH-bezoeken wegens ernstig letsel na een val onder 65-plussers met 14 procent toe.
Dat maakt valpreventie niet uitsluitend een onderwerp voor verpleeg- en verzorgingshuizen. Ook bedrijven, winkels, horecagelegenheden, evenementenlocaties en andere organisaties waar ouderen komen, kunnen ermee te maken krijgen.
Het risico neemt toe met de leeftijd
Niet iedere 65-plusser heeft hetzelfde valrisico. De cijfers laten een sterke stijging zien naarmate mensen ouder worden.
Van de 65-plussers valt jaarlijks ongeveer één op de drie. Bij 75-plussers gaat het om ongeveer de helft en bij 85-plussers om circa 60 procent.
Ook het aantal bezoeken aan de Spoedeisende Hulp loopt sterk op. Per 100.000 inwoners werden in 2024 ongeveer 1.700 SEH-bezoeken geregistreerd bij 65- tot 69-jarigen. Bij 85-plussers waren dat er ongeveer 8.500.
Het verschil onderstreept waarom organisaties niet alleen moeten kijken óf een omgeving toegankelijk is, maar ook hoe veilig die omgeving is voor mensen met bijvoorbeeld verminderde mobiliteit of balans.
De gevolgen van een val kunnen ernstig zijn
Bij een jong en gezond persoon loopt een val soms af met een kneuzing of blauwe plek. Op hogere leeftijd kan dezelfde val veel grotere gevolgen hebben.
Onder de 65-plussers die in 2024 na een val op de SEH werden behandeld, kwamen onder meer hersenletsel, heupfracturen en polsfracturen veel voor. Meer dan de helft werd behandeld voor een fractuur.
Een ernstig valongeval kan daarnaast gevolgen hebben voor de zelfstandigheid van iemand. Denk aan tijdelijk of langdurig verlies van mobiliteit, ziekenhuisopname, revalidatie of de noodzaak van aanvullende zorg.
Voor BHV'ers en eerstehulpverleners is daarom belangrijk dat een val bij een oudere niet automatisch als een onschuldig incident wordt beschouwd.
Niet iedere oudere na een val direct overeind helpen
Wanneer iemand valt, is de menselijke reactie vaak om direct een hand uit te steken en het slachtoffer overeind te helpen.
Dat is niet altijd de beste eerste stap.
Een BHV'er of eerstehulpverlener kijkt eerst naar wat er is gebeurd en naar de toestand van het slachtoffer. Is iemand aanspreekbaar? Is er sprake van hevige pijn? Is het hoofd geraakt? Zijn er zichtbare verwondingen of aanwijzingen voor een mogelijk ernstig letsel?
Bij een vermoeden van ernstig letsel is het belangrijk niet onnodig met het slachtoffer te bewegen en passende professionele hulp in te schakelen.
De taak van een BHV'er is daarbij niet om zelf een medische diagnose te stellen. Het gaat om herkennen, eerste hulp verlenen, alarmeren en zorgen voor een goede overdracht aan professionele hulpverleners.
Dit systematisch handelen komt terug binnen de BHV- en EHBO-opleidingen van De Veiligheidsacademie.
Praktijkvoorbeeld: bezoeker valt bij de entree
Een 78-jarige bezoeker loopt een bedrijf binnen. Bij de entree blijft zijn voet achter een opstaande rand van een vloermat hangen. Hij valt op zijn zij en geeft aan pijn te hebben in zijn heup.
Een medewerker wil hem onmiddellijk overeind helpen.
De aanwezige BHV'er kiest eerst voor beoordeling van de situatie. De bezoeker blijft zitten of liggen terwijl wordt nagegaan wat er is gebeurd en waar hij pijn heeft. Wanneer er aanwijzingen zijn voor ernstig letsel wordt passende medische hulp georganiseerd.
Maar daarmee is het incident voor de organisatie nog niet klaar.
De vloermat en entree moeten eveneens worden bekeken. Kan dezelfde situatie opnieuw ontstaan? Is de mat verschoven? Is de overgang slecht zichtbaar? Moet de looproute tijdelijk worden afgezet?
Een valincident heeft daarmee twee kanten:
Hulpverlening: wat heeft het slachtoffer nu nodig?
Preventie: waardoor kon het gebeuren en kan een volgende val worden voorkomen?
Veel valpartijen gebeuren in een gewone omgeving
Een groot deel van de geregistreerde valongevallen vindt plaats in of rond de woning. In de cijfers over 2024 was dat bij 46 procent van de SEH-bezoeken na een val het geval.
Juist gewone situaties verdienen daarom aandacht.
Denk bijvoorbeeld aan:
- gladde vloeren;
- losse matten;
- slecht zichtbare hoogteverschillen;
- onvoldoende verlichting;
- trappen zonder goede ondersteuning;
- obstakels in looproutes;
- natte entrees;
- kabels over de vloer;
- tijdelijke materialen in gangen.
Voor een organisatie zijn veel van deze risico's relatief eenvoudig tijdens een werkplekinspectie of veiligheidsronde te herkennen.
Valpreventie begint vóór iemand valt
Preventie betekent niet dat ieder risico volledig kan worden uitgesloten. Wel kan een organisatie voorkomen dat eenvoudige en voorspelbare gevaren onnodig blijven bestaan.
Controleer daarom regelmatig entrees, sanitaire voorzieningen, trappen en andere veelgebruikte looproutes. Besteed extra aandacht aan natte vloeren en tijdelijke obstakels en zorg voor voldoende verlichting.
Neem ook bijna-ongevallen serieus. Wanneer meerdere bezoekers op dezelfde plek struikelen maar niemand gewond raakt, is dat geen bewijs dat de situatie veilig is. Het kan juist een vroeg signaal zijn.
Incidentregistratie kan helpen om patronen zichtbaar te maken.
Nieuwe aandacht voor valpreventie in 2026
Valpreventie staat ook landelijk opnieuw in de belangstelling. De publiekscommunicatie 'Ik sta sterk', een initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en , is in september 2026 vernieuwd. De campagne stimuleert 65-plussers om hun valrisico in kaart te brengen.
Daarnaast verscheen op 16 september 2026 nieuw onderzoek naar de mogelijkheden en drempels van technologie voor valpreventie. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de behoeften van ouderen en naar manieren waarop technologie kan bijdragen aan veilig en zelfstandig blijven wonen.
Technologie is daarbij geen vervanging voor een veilige omgeving, goed risicobewustzijn of passende hulpverlening. Het kan onderdeel zijn van een bredere aanpak.
Tien aandachtspunten voor organisaties
1. Controleer entrees en looproutes regelmatig. Let vooral op drempels, matten, kabels en losse materialen.
2. Zorg voor goede verlichting. Trappen, gangen en sanitaire voorzieningen verdienen extra aandacht.
3. Pak gladheid direct aan. Water bij een entree of gemorste vloeistof kan onmiddellijk valgevaar opleveren.
4. Controleer trappen en leuningen. Beschadigingen of slechte verlichting kunnen het risico vergroten.
5. Denk ook aan bezoekers. Een gebouw dat voor medewerkers goed begaanbaar is, hoeft niet voor iedere bezoeker even veilig te zijn.
6. Registreer valincidenten. Daarmee kunnen terugkerende locaties of oorzaken zichtbaar worden.
7. Onderzoek bijna-ongevallen. Wacht niet op het eerste slachtoffer.
8. Train BHV'ers in het beoordelen van een slachtoffer na een val.
9. Neem valgevaar mee in veiligheidsrondes en risico-inventarisaties waar relevant.
10. Evalueer na een incident zowel de hulpverlening als de omgeving.
Wat betekent dit voor de BHV-organisatie?
BHV wordt vaak sterk geassocieerd met brand, evacuatie en reanimatie. In de dagelijkse praktijk kunnen juist veel kleinere incidenten aanleiding zijn voor een BHV-inzet.
Een valpartij is daar een goed voorbeeld van.
BHV'ers moeten niet alleen weten waar de verbandmiddelen liggen. Ze moeten een situatie kunnen beoordelen, prioriteiten kunnen stellen, passende eerste hulp kunnen verlenen en weten wanneer professionele hulp noodzakelijk is.
Daarom besteedt De Veiligheidsacademie binnen haar BHV- en EHBO-opleidingen aandacht aan praktisch handelen bij letsel en ongevallen.
Meer leren? Bekijk binnen De Veiligheidsacademie de opleidingen BHV Basis, BHV Herhaling en EHBO voor praktische vaardigheden rondom eerste hulp en incidenten op de werkvloer.